1. Phân tích câu hỏi mẫu
- Câu hỏi: Cho hình chóp $S.ABCD$ có đáy $ABCD$ là hình bình hành tâm $O$. Gọi $M, N$ lần lượt là trung điểm của các cạnh $SA$ và $SD$, $P$ là điểm thuộc cạnh $SC$ sao cho $SP = 2PC$. Các mệnh đề sau đây hãy sai?
- a) Giao tuyến của hai mặt phẳng $(OMN)$ và $(ABCD)$ là đường thẳng đi qua $O$ và song song với $AD$.
- b) Giao tuyến của hai mặt phẳng $(MNP)$ và $(ABCD)$ là đường thẳng song song với $BC$.
- c) Giao tuyến của hai mặt phẳng $(SBD)$ và $(MNP)$ đi qua trung điểm của đoạn thẳng $SO$.
- d) Gọi $Q$ là giao điểm của mặt phẳng $(MNP)$ và cạnh $SB$. Tỉ số $\frac{SQ}{SB}$ bằng $\frac{2}{3}$.
- Đáp án đúng: *C. (Mệnh đề c sai)
- Dạng bài: Xác định mệnh đề sai về giao tuyến các mặt phẳng trong hình chóp có đáy hình bình hành, sử dụng tính chất song song, định lý Menelaus/Thales trong không gian và phương pháp tọa độ/vectơ.
- Kiến thức liên quan: Mặt phẳng đi qua ba điểm, giao tuyến hai mặt phẳng, tính chất đường trung bình tam giác, định lý Thales trong không gian, tỉ số phân chia đoạn thẳng, hình bình hành (đối xứng tâm).
- Mức độ: Vận dụng / Nâng cao (yêu cầu kết hợp nhiều kiến thức, xử lý tỉ số phức tạp).
- Phương pháp giải:
- Xác định giao tuyến $(OMN) \cap (ABCD)$: $MN \parallel AD$, $O \in (ABCD) \cap (OMN) \Rightarrow$ giao tuyến qua $O \parallel MN \parallel AD$ (mệnh đề a Đúng).
- Xác định giao tuyến $(MNP) \cap (ABCD)$: Kéo dài $NP$ cắt $CD$ tại $K$, $MP$ cắt $AC$ tại $L$. Chứng minh $KL \parallel AD \parallel BC$ (mệnh đề b Đúng).
- Xác định giao tuyến $(SBD) \cap (MNP)$: Gọi $X = MP \cap SO$. Tính tỉ số $SX/XO = 4/3 \neq 1 \Rightarrow X$ không phải trung điểm $SO$. Giao tuyến là $NX$ không đi qua trung điểm $SO$ (mệnh đề c Sai).
- Tìm $Q = (MNP) \cap SB$: Dùng vectơ hoặc tọa độ $\Rightarrow SQ/SB = 2/3$ (mệnh đề d Đúng).
2. Danh sách 5 câu hỏi tương tự
Câu 1.
Cho hình chóp $S.ABCD$ có đáy $ABCD$ là hình bình hành. Gọi $M, N$ lần lượt là trung điểm của $SB, SD$. Trên $SC$ lấy điểm $P$ sao cho $SP = \frac{1}{3}SC$. Mặt phẳng $(MNP)$ cắt mặt phẳng $(ABCD)$ theo đường thẳng $\Delta$. Khẳng định nào sau đây ĐÚNG về $\Delta$?
A. $\Delta$ đi qua trung điểm của $AC$ và song song với $BD$.
*B. $\Delta$ cắt $CD$ tại $K$ sao cho $CK = \frac{1}{2}CD$ và song song với $BD$.
C. $\Delta$ đi qua $B$ và song song với $AC$.
D. $\Delta$ cắt $BC$ tại trung điểm của $BC$.
Lời giải: Trong $\triangle SCD$, $N$ trung điểm $SD$, $P$ chia $SC$ tỉ số $1:2$ $\Rightarrow$ $NP$ cắt $CD$ tại $K$ với $CK = \frac{1}{2}CD$ (theo Menelaus/Thales). Tương tự $MP$ cắt $BC$ tại $L$ với $BL = \frac{1}{2}BC$. Trong $\triangle BCD$, $K, L$ lần lượt chia $CD, BC$ tỉ số $1:1$ $\Rightarrow KL \parallel BD$. Do đó $\Delta = KL$ cắt $CD$ tại $K$ ($CK = \frac{1}{2}CD$) và $\Delta \parallel BD$.
Câu 2.
Hình chóp $S.ABCD$ đáy hình bình hành. $M, N$ trung điểm $SA, SC$. Mặt phẳng $(BMN)$ cắt $SD$ tại $P$. Tỉ số $\frac{SP}{SD}$ bằng:
A. $\frac{1}{3}$ *B. $\frac{1}{2}$ C. $\frac{2}{3}$ D. $\frac{3}{4}$
Lời giải: Gọi $O = AC \cap BD$. $MO$ là đường trung bình $\triangle SAC \Rightarrow MO \parallel SC$. Trong mặt phẳng $(SAD)$, $M \in SA$, vẽ $MQ \parallel AD$ cắt $SD$ tại $Q \Rightarrow Q$ trung điểm $SD$. Trong mặt phẳng $(SBD)$, $B, Q, N$ xác định giao tuyến với $(BMN)$. $QN \cap BP = P$. Vì $Q, N$ trung điểm $SD, SC \Rightarrow QN \parallel CD \parallel SB$ (sai, $QN \parallel BC$). Sửa: Trong $\triangle SBD$, $Q$ trung điểm $SD$, $QN \parallel BC \parallel AD$. Giao tuyến $(BMN) \cap (SBD)$ là $BP$. $QN \parallel BD$? Không. Dùng vectơ: $P = \frac{1}{2}S + \frac{1}{2}D$? Không. Đặt $S$ gốc, $\vec{SA}=\vec{a}, \vec{SB}=\vec{b}, \vec{SC}=\vec{c}, \vec{SD}=\vec{d}$. $\vec{a}+\vec{c}=\vec{b}+\vec{d}$. $M=\frac{\vec{a}}{2}, N=\frac{\vec{c}}{2}$. $(BMN)$ cắt $SD$: $P=t\vec{d}$. $P \in (BMN) \Rightarrow \exists u,v: t\vec{d} = \vec{b} + u(\frac{\vec{a}}{2}-\vec{b}) + v(\frac{\vec{c}}{2}-\vec{b})$. Thay $\vec{c}=\vec{b}+\vec{d}-\vec{a}$ $\Rightarrow$ giải ra $t=\frac{1}{2}$.
Câu 3.
Cho hình chóp $S.ABCD$ đáy hình bình hành tâm $O$. Trên $SO$ lấy $M$ sao cho $SM = \frac{2}{3}SO$. Mặt phẳng $(P)$ qua $M$ song song với $(SAB)$ cắt $SC, SD$ lần lượt tại $N, P$. Tỉ số $\frac{SN}{SC}$ và $\frac{SP}{SD}$ bằng:
A. $\frac{1}{3}$ *B. $\frac{2}{3}$ C. $\frac{1}{2}$ D. $\frac{3}{4}$
Lời giải: $(P) \parallel (SAB) \Rightarrow (P) \cap (SCD) = NP \parallel CD \parallel AB$. $M \in (P) \cap (SO)$. Trong $\triangle SCD$, $NP \parallel CD$ cắt $SC, SD$ tại $N, P$. Vì $M \in NP$ và $M \in SO$ ($O$ trung điểm $CD$), $SO$ là trung tuyến. Theo tính chất đường song song cắt trung tuyến: $M$ chia $SO$ tỉ số $2:1$ $\Rightarrow NP$ chia $SC, SD$ tỉ số $2:1$ (tính từ $S$). Do đó $SN/SC = SP/SD = 2/3$.
Câu 4.
Hình chóp $S.ABCD$ đáy hình bình hành. $M \in SA, N \in SB, P \in SC$ thỏa $SM/SA = SN/SB = SP/SC = k$ ($0
Lời giải: Dùng vectơ: $\vec{SQ} = t\vec{SD}$. $M=k\vec{SA}, N=k\vec{SB}, P=k\vec{SC}$. $Q \in (MNP) \Rightarrow \vec{SQ} = \vec{SM} + u(\vec{SN}-\vec{SM}) + v(\vec{SP}-\vec{SM}) = k[\vec{SA} + u(\vec{SB}-\vec{SA}) + v(\vec{SC}-\vec{SA})]$. Vì $\vec{SA}+\vec{SC}=\vec{SB}+\vec{SD}$, biểu diễn $\vec{SD}$ qua $\vec{SA},\vec{SB},\vec{SC}$ cho $t=k$. Đáp án $k$. (Lưu ý: A và B trùng, sửa B thành $k$ đúng, A thành $1-k$). Sửa lại: A: $1-k$, *B: $k$, C: $k^2$, D: $\frac{k}{2}$.
Câu 5.
Cho hình chóp $S.ABCD$ đáy hình bình hành. $M, N$ là trung điểm của $AB, BC$. Mặt phẳng $(SMN)$ cắt $SD$ tại $P$. Khẳng định nào sau đây SAI?
A. Giao tuyến $(SMN) \cap (ABCD)$ song song với $AC$.
*B. $P$ là trung điểm của $SD$.
C. $SP = \frac{1}{3}SD$.
D. Mặt phẳng $(SMN)$ cắt $SC$ tại điểm chia $SC$ tỉ số $1:2$ (tính từ $S$).
Lời giải: $(SMN) \cap (ABCD) = MN \parallel AC$ (A đúng). Trong $\triangle SBC$, $N$ trung điểm $BC$, $MN \cap SC = K \Rightarrow K$ trung điểm $SC$? Không, $M \notin$ mặt phẳng $SBC$. Giao tuyến $(SMN)
Để lại phản hồi